Het diplomatieke conflict tussen Turkije en Nederland loopt hoog op. Het is dan ook het ergste conflict in jaren. En het is ontstaan door een premier die zijn macht misbruikt.

De verkiezingen lopen niet lekker. De VVD staat in de peilingen weliswaar aan kop, maar met dit aantal zetels wordt het vormen van een coalitie erg lastig. En dan presenteert de Turkse regering een mogelijkheid om “sterk” te lijken. Een minister komt naar Nederland om campagne te voeren over een referendum.

Tot zover niets aan de hand. De regering is geen fan van het bezoek, maar verbiedt het niet. Dan, ineens, worden er landingsrechten ingetrokken. Niet vanwege de veiligheid van het vliegtuig (de gangbare reden om zoiets te doen), maar door directe politieke inmenging om politieke redenen.

Het intrekken gebeurt omdat er opgeroepen is tot deelname aan een bijeenkomst. Verrassend. Ministers komen namelijk normaal gesproken alleen naar een ander land voor kleinschalige theedrinksessies. Zeker als ze campagne voeren, dan hebben ze het liefst zo min mogelijk publiek.

Maar ja: Rutte is ook campagne aan het voeren. En daarom zocht hij naar een excuus om te kunnen claimen dat hij de minister weigerde vanwege de veiligheid en de openbare orde. Het incident is dan ook ordelijk verlopen. Geen schade, geen gewonden, geen arrestanten. Oh, wacht. Wel dus, en dat is het directe gevolg van de provocatie van Rutte, die zo nodig ‘ballen’ wil tonen. Dat lijkt sterk leiderschap, maar in feite is het een zwaktebod. Het excuus van de openbare orde is in deze een kunstgreep om het handelen van de regering te verantwoorden. Het type kunstgreep dat we eigenlijk kennen van Erdogan.

Het probleem daarmee is dat Erdogan nou net het type regering leidt wat we in Nederland niet willen hebben. Erdogan’s nepdemocratie schoffeert de scheiding der machten, de persvrijheid, de vrijheid van meningsuiting en hij probeert nu via het referendum een onbetwiste alleenheerser te worden. Daar mag je tegen zijn. Sterker: dat is best wel verstandig, want zulke ‘sterke leiders’ zijn gevaarlijk.

Ook mag je er dus iets van vinden dat zo’n Minister hier dat achterlijke referendum komt promoten. Echter, dit gaat veel verder. Door een bondgenoot toegang tot het eigen consulaat te ontzeggen, door de landingsrechten in te trekken om politieke redenen, dat zijn instrumenten die wij niet kennen. Wij kennen ook, als het goed is, geen regering die mensen vertelt waar ze wel en geen campagne voor mogen voeren in Nederland. Als er al iemand dat roept, dan is dat een rechter.

Ik wil niet in een land leven waar de premier bepaalt dat ik niet mag landen omdat hij het niet met de reden van mijn bezoek eens is. Dat soort landen kennen we. Rusland, Turkije, Noord-Korea: dat zijn landen waar je mening of je politieke activiteit oplevert dat je door de politie in je vrijheid wordt beperkt. Nederland was dat nooit en het is een schande en een zwarte vlek in de geschiedenis van onze democratische rechtsstaat dat dit is gebeurd. Aspirant-dictatoren bestrijd je, ja, maar niet met dictatoriale middelen. Niet in Nederland.

Het gebruik van die middelen is zonder precedent en omdat het campagnetechnisch goed uitkomt. Dat is misbruik van het macht van je ambt om electoraal te scoren.

Daarom lijkt het me beter als Mark Rutte aftreedt en nooit meer voet in de Nederlandse politiek zet, en hetzelfde geldt voor de lijsttrekkers van partijen die vinden dat deze kunstgreep o.k. was.