Epic Fury — bevrijding als businessmodel

De operatie Epic Fury, officieel gepresenteerd als een gecoördineerde internationale actie om “de wereld te bevrijden van tirannie”, lijkt in de praktijk minder een humanitaire missie dan een logistiek gestroomlijnde rooftocht. De coalitie, geleid door de Verenigde Staten en Israël, omschrijft de interventie als “een morele plicht tegenover onderdrukte volkeren”, maar wie de cijfers en de markt bekijkt, ziet vooral stijgende energieprijzen, recordwinsten en een zorgvuldig geregisseerde verschuiving van macht en grondstoffen.

In toespraken wordt een vertrouwd repertoire aan religieus geladen drogredenen ingezet. Er wordt gesproken over “het kwaad dat overwonnen moet worden”, “een bijna heilige verantwoordelijkheid om vrijheid te brengen”, en “de zegen die rust op wie niet wegkijkt”. De morele taal is plechtig, maar functioneert vooral als decor: een dun vernislaagje over ongrondwettelijke beslissingen in strijd met het internationale recht die primair worden afgerekend in vaten olie, kubieke meters gas en dollars.

Sinds het begin van Epic Fury zijn de energieprijzen gestaag opgelopen. Officieel is dat een “onvermijdelijk neveneffect van instabiliteit”, in werkelijkheid is het een zegen voor producenten, handelaren en staten die al jaren inzetten op precies dit scenario. De Verenigde Staten varen er wel bij: hogere olie- en gasprijzen versterken de positie van Amerikaanse exporteurs, die zich presenteren als “betrouwbaar alternatief” voor leveranciers in conflictgebieden. Tegelijkertijd schuift Washington zichzelf naar voren als belangrijkste leverancier van vloeibaar aardgas (LNG) aan Europese landen, waaronder Nederland. Terwijl Europese politici spreken over het “afbouwen van afhankelijkheid” en het “wegtrekken van de cloud uit de virtuele economie”, ontstaat in de fysieke wereld een nieuwe, tastbare afhankelijkheid: terminals, contracten en infrastructuur die de trans-Atlantische energielijn voor decennia verankeren.

In dat herschikken speelt ook een ander motief mee. De speciale operatie, inderdaad, jaagt de energieprijzen op een manier die niet alleen Washington, maar ook Moskou goed uitkomt. Donald Trump, die zich graag presenteert als harde beschermer van het nationale belang, bewijst in de praktijk zijn collega in het Kremlin een stille dienst: hogere olie- en gasinkomsten vullen de Russische staatskas, terwijl de wereldpers haar aandacht verlegt van Oekraïne naar de nieuwe frontlinie.
Intussen reageert Europa reageert zoals zo vaak: moreel verontwaardigd en verdeeld. China observeert afwachtend, Xi positioneert zich als stille rivaal. Het Amerikaanse Congres en ook de VN moeten nog gaan vergaderen.

Bevrijding die winst oplevert is geen bevrijding, maar een businessplan. Olie blijft de meest winstgevende religie ter wereld en zolang elke oorlog wordt afgerekend in dollars per vat, zal vrede slechts een tijdelijke marktfase blijven.