Sinds de Stemwijzer is gelanceerd kun je vrijwel geen medium openen zonder dat het over de Stemwijzer gaat. De Bijbel gaat minder over God en Jezus dan dat politici en journalisten het over de Stemwijzer hebben, en daar rekenen wij onszelf als bloggers dan ook maar toe. Want ja, we kunnen natuurlijk moeilijk een stukje over stemwijzers schrijven en tegelijkertijd doen alsof wij niet aan de hype meedoen.

Terwijl stemwijzers echt een verschrikking zijn. Niet omdat er een politieke partij over loopt te janken dat ze zonder standpunten ook niet in de Stemwijzer terechtkomen.  Een stemwijzer vergelijkt politieke partijen op standpunten. Daarvoor moet je van 30 stellingen aangeven of je het ermee eens bent of niet. Aan de hand van hoezeer de verkiezingsprogramma’s het met die stellingen eens zijn, wordt dan bepaalt welke partij het beste bij je past.

Dat klinkt allemaal geweldig, maar het slaat natuurlijk als een tang op een percussie-instrument. Om te beginnen is de basis hiervoor dus het partijprogramma. Dat is de marketingfolder van de politieke partij. De PVV maakte er één a4-tje van, om het voor de PVV-stemmer begrijpelijk te houden. Compleet afgezien van de voor de hand liggende opmerking over verkiezingsbeloften, is dit concept volkomen absurd. Het is alsof je een voedingswijzer introduceert waarbij je je ideeën over gezonde voeding mag aankruisen en de voedingswijzer dan aan de hand van promotieteksten van de fabrikant jou een voedingsadvies gaat geven.

In dat geval zijn de marketeers van fabrikanten er natuurlijk als de kippen bij om hun teksten enigszins te optimaliseren zodat ze gunstiger uit het voedingswijzeradvies komen. Politieke partijen zullen zich nooit tot dat soort taktieken verlagen, dus it’s all good… Maar dan niet. Want natuurlijk doen ze dat wél.

Daarnaast is er nog de kwestie van 30 stellingen. Die moeten natuurlijk wel standpunten beslaan die in de verkiezingsprogramma’s staan. Zo wordt het advies gebaseerd op 30 onderwerpen waarbij de ‘agenda’ al vaststaat. Ongetwijfeld zullen daar ‘hete’ onderwerpen in zitten zoals asielzoekers. Die doen het goed bij de pers en daarom bij politici (want dat is makkelijk media-aandacht scoren). Daarmee wordt het keuze-advies automatisch gekoppeld aan deze onderwerpen en worden de hele verkiezingen in een frame gezet.

Bij de vorige verkiezingen werd de Stemwijzer bijna vijf miljoen keer ingevuld.

Vijf! miljoen! keer! Dat betekent dat de Stemwijzer een gigantische invloed heeft op de verkiezingsuitslag. Politici staan te dringen om hun medewerking aan het maken ervan te verlenen. De media buitelen over elkaar om het ding te promoten.

Maar zelfs de maker ervan zegt dat de Stemwijzer een middel is om te helpen en geen compleet beeld geeft. Dat zou al moeten aangeven hoe beperkt dit middel werkt. En terecht. Ter vergelijking: we geven kinderen die nog geen stemrecht hebben een moeilijkere opgave om te helpen bepalen naar welke school ze daarna zouden moeten. Laat dat even inwerken, ja. De cito-toets is een toets van 290 meerkeuzevragen, ja. Dat zijn dus bijna tien keer zoveel vragen als bij de meestgebruikte tool om te bepalen wie er de komende vier jaar mag beslissen over welke wetten er in Nederland gelden. En dan zijn de opties voor basisschoolkinderen ook nog eens niet gradaties van een/oneens, maar daadwerkelijke keuzes.

De stemwijzer is dit jaar nog makkelijker om partijen mee te vergelijken.

Alsof dat kan! Alsof het niet een lastige keuze is waar enorm veel factoren bij betrokken zijn, zelfs áls je politici op hun woord zou geloven! Alsof je stemrecht gereduceerd kan worden tot de vraag of je meer of minder Marokkanen wilt! Belachelijk. Het is niet geheel de schuld van de Stemwijzer, maar het is wel een symptoom van een klimaat waarin blijkbaar gedacht wordt dat politiek simpel moet zijn. Dat is het niet en we moeten stoppen met doen alsof het dat wel is.

En daarom moeten Stemwijzers kapot. Allemaal.